Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi təkcə musiqi yarışması deyil, həm də Avropanın müxtəlif mədəniyyətlərinin, kimliklərinin və sosial təbəqələrinin nümayiş etdirildiyi beynəlxalq bir platformadır. Bu müsabiqə uzun illərdir ki, yalnız dövlətləri deyil, həm də onların daxilində yaşayan etnik azlıqların mədəniyyətini və kimliyini səhnəyə çıxarmaq üçün imkanlar yaradıb.
Musiqi, etnik azlıqların öz mədəniyyətini qoruyub saxlama və təbliğ etməsi üçün əsas vasitələrdən biridir. Avroviziya kimi beynəlxalq tədbirdə bu azlıqlar musiqi vasitəsilə öz dillərini, ənənəvi ritmlərini və folklorunu təqdim edərək görünürlük əldə edirlər.
İndi isə gəlin Avroviziyada 2012-ci ildən bu yana etnik azlıqların təmsil ediliyi örnəklərə nəzər salaq:
“Buranovskiye Babuşki” və Rusiya daxilində Etnik Azlıq Təmsili
2012-ci ildə Rusiya Federasiyasını təmsil edən Buranovskiye Babuşki adlı musiqi qrupu Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi tarixində unikal və simvolik çıxışlardan birinə imza atdı. Bu altı qadından ibarət qrup Udmurt Respublikasının Buranovo kəndindən idi və onların əksəriyyəti udmurt etnik azlığına mənsub idi. Onların təmsili, Rusiya kimi çoxmillətli federativ dövlətdə etnik azlıqların tanınması məsələsini gündəmə gətirdi.
Udmurtlar, Rusiya Federasiyasının tərkibində yer alan və öz muxtar respublikasına malik olan fino-ugor mənşəli bir etnosdur. Onların əhalisi azlıq təşkil edir və udmurt dili UNESCO tərəfindən “yox olmaq təhlükəsində olan dillər” siyahısına salınıb. Rusiyada əsasən rus dili və mədəniyyəti dominant olduğu üçün, udmurtlar uzun müddətdir marginallaşdırılmış mədəni qrup olaraq qalmaqdadır.
Buranovskiye Babuşki 2012-ci ildə “Party for Everybody” adlı mahnı ilə Avroviziyada çıxış etdilər. Mahnı ingilis dilində olsa da, udmurt dilində də hissələr daxil edilmişdi. Bu, Avroviziya səhnəsində Rusiyadan rus olmayan bir xalqın dilinin ilk dəfə səsləndiyi anlardan biri idi. Üstəlik, onların geyimləri udmurt xalq geyimləri idi və səhnə quruluşu da kənd həyatının sadəliyini əks etdirirdi – soba, çörək bişirmə və ev mühiti ilə.
Qrupun üzvlərinin yaşının 70-80 arasında olması da onların performansını daha da simvolik etmişdi: bu, yalnız mədəniyyətin deyil, nəsillərarası yaddaşın və folklorun təmsili idi. Onlar yalnız “mahnı oxumurdu”, həm də rus cəmiyyətində unudulmağa üz tutmuş udmurt mədəniyyətini dirçəldirdilər.
Joci Pápai və Roman Azlığının Səsi
Avroviziya tarixində ölkəsində etnik azlıq statusuna malik olan sənətçilərdən biri Joci Pápai olmuşdur. O, 2017 və 2019-cu illərdə Macarıstanı təmsil etmişdir. Joci Pápai roman (qaraçı) mənşəlidir və bu azlıq Macarıstanda uzun müddətdir sosial və iqtisadi baxımdan marginallaşdırılmış qrup hesab olunur.
2017-ci ildəki “Origo” adlı çıxışı həm roman, həm də macar dillərində ifa edilmiş və Balkan, şərq və etnik motivlərlə zənginləşdirilmişdi. Mahnı Jocinin şəxsi hekayəsinə, cəmiyyətin ona və onun kimliyinə qarşı münasibətinə toxunurdu. “Origo” həm mədəni, həm də sosial təqdimat idi. O, yalnız musiqi ilə deyil, həm də öz varlığı ilə roman icmasını Avropa səhnəsində təmsil edirdi.
2019-cu ildəki “Az én apám” (“Mənim atam”) çıxışı daha şəxsi idi, lakin yenə də roman musiqi ənənələrinə vizual və səs baxımından işarə edirdi. Hər iki çıxış Joci Pápainin Macarıstanda etnik azlıq olaraq yaşadığı təcrübələrin musiqi formasında təzahürüdür.
Sámi xalqının Norveçdəki mövqeyi – Keiino (2019)
Norveçi təmsil edən KEiiNO qrupu “Spirit in the Sky” adlı mahnısı ilə 2019-cu ildə Avroviziya səhnəsinə çıxıb. Mahnıda Sami etnik azlığının ənənəvi vokal tərzi olan yoik texnikasından istifadə olunmuşdu. Bu performans Avropada Samilərin uzun müddətdir görmədiyi diqqəti qazandırdı və azlıq mədəniyyətinin müasir pop çərçivəsində necə təqdim oluna biləcəyini göstərdi.
Sámi xalqı Norveç, İsveç, Finlandiya və Rusiya daxilində Skandinaviya tundralarında yaşayan yerli etnik azlıqdır. Onlar yüz illər boyu assimilyasiya siyasətinə məruz qalmış, dilləri və mədəniyyətləri sıxışdırılmışdır. Norveçdə 20-ci əsrin ortalarına qədər Sámi uşaqlar öz ana dillərində təhsil alma hüququndan məhrum edilmiş, “norveçləşdirmə” siyasəti ilə mədəni kimlikləri zəiflədilməyə çalışılmışdır.
Son onilliklərdə isə bu səhvlər tədricən fərq edilməyə başlanıb və Sámi mədəniyyəti yenidən dəyər qazandırılmaqla, təhsil və media vasitəsilə dirçəldilir. Sámi bayrağı, parlamenti və dilləri rəsmi status almışdır. Bununla belə, mədəni diskriminasiya və stereotiplər hələ də tam aradan qalxmayıb.
Bessarabiyalı rumınlar – Zdob și Zdub & Advahov Brothers (2022)
Bu çıxış Moldova və Rumıniya arasında mədəni körpü yaratmaqla yanaşı, Bessarabiyalı rumınların musiqi mirasını səhnəyə çıxardı. Mahnıda etnik alətlər, xalq melodiyaları və balkan ritmləri öz əksini tapdı. Bu, həmçinin regional azlıqların təmsil formasıdır.
Bessarabiyanın mədəniyyəti Rumıniya ilə sıx əlaqədə olmuşdur. Bessarabiyalı rumınlar, 1812-ci ildən bəri Rus İmperiyasının tərkibində qalaraq mədəni və sosial baxımdan Rumıniyanın təsirində olmuşlar. 1940-cı illərdə isə Moldova SSR-nin yaranması ilə Bessarabiyanın əhalisi, xüsusən də rumınlar, uzun müddət assimilyasiya siyasətinə məruz qalmışdır. Bu, onların mədəni irsini və dilini qorumaqda çətinliklər yaratmışdır.
Zdob și Zdub və Advahov Brothersin çıxışı, bu xalqın mədəni kimliyinin təkrarı və Bessarabiyanın tarixi irsinin dirçəldilməsi baxımından çox əhəmiyyətli bir an idi. Mahnının və performansın tərtibatı, Bessarabiyanın mədəniyyətini yaşatmaq və onu geniş Avropa auditoriyasına tanıtmaq məqsədini daşıyırdı.
Tusse və İsveçdə Afrika Mənşəli Azlıqların Avroviziya Səhnəsində Təmsili (2021)
2021-ci ildə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İsveçi təmsil edən Tusse (Toussaint Michael Chiza), yalnız musiqi sahəsində deyil, həm də etnik müxtəlifliyin və qaçqınların cəmiyyətə inteqrasiyasının simvolu olaraq önəmli yer tutur. Onun ifa etdiyi “Voices” adlı mahnı, Avropa auditoriyasına təkcə güclü vokal performansı deyil, həm də bir azlıq nümayəndəsinin qəbul və tanınma hekayəsini təqdim edirdi.
Tussenin hekayəsi və kimliyi
Tusse Konqodan İsveçə uşaq yaşlarında qaçqın kimi gəlmiş, çox çətin şəraitdə böyümüş və sığınacaq statusu əldə etmişdi. İsveçin populyar musiqi sahəsində yüksəlməsi “Swedish Idol 2019” yarışmasında birinci yeri qazanması ilə başladı. Bu uğur onu İsveçdə mədəniyyətin mərkəzinə çıxardı və 2021-ci ildə Avroviziya üçün milli seçimdə qalib gələrək ölkəni təmsil etməyə haqq qazandı.
“Voices” mahnısı ümid, səsvermə hüququ, cəmiyyətin dəyişmə potensialı və hər bir fərdin dəyərindən bəhs edirdi. Tussenin performansı, sözlərin məzmunu və onun İsveç bayrağını daşıması etnik azlıq nümayəndəsinin dominant mədəniyyət daxilində görünürlüyünün simvolik təcəssümünə çevrildi.
İsveçdə afrikalı mənşəli azlıqlar
İsveç uzun illərdir immiqrantların qəbuluna açıq ölkə kimi tanınır. Xüsusilə 1970-ci illərdən sonra Yaxın Şərq, Afrika və Balkan ölkələrindən sığınacaq axtaran insanların sayı artmışdır. Konqo mənşəli immiqrantlar isə bu dalğaların bir hissəsi olaraq ölkəyə daxil olmuş və daha çox sosial-iqtisadi baxımdan marginallaşmış qruplar arasında yer almışdır.
Afrika mənşəli İsveç vətəndaşları tez-tez irqi ayrı-seçkilik, işsizlik, təhsil sistemində çatışmazlıqlar və mediada stereotipləşdirmə ilə üzləşirlər. Bu səbəbdən də Tussenin Avroviziya səhnəsindəki görünürlüğü yalnız fərdi uğur deyil, eyni zamanda kollektiv tanınmanın simvolu kimi qiymətləndirilə bilər.
Cəmiyyətin reaksiyası
Tussenin çıxışı İsveçdə böyük rəğbətlə qarşılandı. Lakin eyni zamanda, o, irqçi nifrət mesajları da aldı və bu, İsveçdə multikulturalizmin hələ də bəzi sahələrdə qəbul edilmədiyini göstərdi. Avroviziya çıxışından sonra verdiyi müsahibələrdə Tusse, aldığı irqçi mesajlardan danışaraq, bir azlıq olaraq uğur qazandıqda daha çox diqqət və hücumla qarşılaşmağın ağrısını paylaşdı.
Səhnədə “Voices” adlı mahnımla çıxış edəndə, bütün mənfi düşüncələrin varlığını hiss edirəm. Onları sərbəst buraxıram, azad edirəm və bu ağrını sevincə, ümidə çevrilən bir enerjiyə çevirirəm. O ağrı mənə artıq zərər verə bilməz – yalnız faydalı bir enerji kimi işləyə bilər. Ümid edirəm ki, bu, başqalarına da ilham verə bilər.
Bu hallar bir daha göstərdi ki, təmsil olunma təkcə müsbət qəbul demək deyil, eyni zamanda sistemli ayrı-seçkiliyin və görünməyən maneələrin də gündəmə gəlməsi deməkdir.
Azərbaycan Dağ Yəhudiləri: Asəf (Safael) Mişiyev və Mamagama Qrupu
Asəf (Safael) Mişiyev, 32 yaşlı Bakı sakini, Azərbaycanın yəhudi icmasında tanınan simalardan biridir. O, 2013-cü ildə keçirilən Dağ Yəhudilərinin musiqi müsabiqəsində qalib olmuş və daha sonra Bakıda yerləşən yəhudi icmasının klubunda uşaqlar və yeniyetmələr üçün vokal dərsləri verməyə başlamışdır. Onun musiqi sahəsindəki fəaliyyəti yalnız yerli icma ilə məhdudlaşmayıb – 2020-ci ildə Rusiyanın məşhur “Səs” realiti-şousunda iştirak edərək unikal səsi və ifa tərzi ilə geniş tamaşaçı auditoriyasının rəğbətini qazanmışdır.
2021-ci ildə Bakıda yaradılmış Mamagama qrupu, Asəf (Safael) Mişiyev (vokal), Həsən Heydər (gitara) və Arif İmanovdan (zərb alətləri) ibarətdir. Qrup müasir indie pop və alternativ rok janrlarını Azərbaycan xalq musiqisi elementləri ilə sintez edərək özünəməxsus musiqi üslubu formalaşdırıb.
2025-ci ilin fevralında Mamagama qrupu “Run with U” adlı mahnı ilə Azərbaycanın Avroviziya təmsilçisi olaraq seçildi. Mahnının sözləri Asəf (Safael) Mişiyevə, musiqisi isə onunla yanaşı Həsən Heydər və Roman Zilianova aiddir. “Run with U”, müasir səs texnologiyaları, güclü ritmlər və yadda qalan melodiyası ilə Avroviziya səhnəsinə yeni bir nəfəs gətirməyi qarşısına məqsəd qoyur.
Dağ Yəhudilərinin Azərbaycandakı Yeri
Dağ Yəhudiləri əsasən Quba rayonunda yerləşən Qırmızı Qəsəbədə yaşayan, öz dilini, dini ənənələrini və mədəniyyətini qoruyub saxlayan qədim yəhudi icmasıdır. Onlar əsrlərdir ki, Azərbaycanın multikultural quruluşunun tərkib hissəsi olaraq bu coğrafiyada sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşamışlar. Azərbaycanın etnik və dini müxtəlifliyini təcəssüm etdirən bu icma, ölkənin tolerantlıq ənənələrinin canlı nümunəsidir.
Multikultural Təmsil və Beynəlxalq Görünürlük
Asəf (Safael) Mişiyevin Avroviziya səhnəsindəki iştirakı, Azərbaycan cəmiyyətinin daxilində etnik azlıqların inteqrasiyasını və dəyərlər sistemindəki yerini beynəlxalq ictimaiyyətə nümayiş etdirir.
Asəf (Safael) Mişiyev və Mamagama qrupunun Avroviziya 2025-də iştirakı, Azərbaycanın musiqi sahəsindəki yenilikçi axtarışlarını və eyni zamanda multikultural quruluşunun gücünü əks etdirir. Onların çıxışı, həm müasir musiqi tərzlərini, həm də milli musiqi alətlərini bir araya gətirməklə, Azərbaycanın zəngin mədəni irsini və müxtəlifliyini Avropa auditoriyasına çatdırmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi etnik azlıqlar üçün təkcə mahnı oxumaq üçün bir səhnə deyil, həm də öz mədəniyyətlərini göstərmək və dünyaya tanıtmaq imkanıdır. Onların bu yarışmada iştirakı sadəcə musiqi ilə bağlı deyil — bu, həm də siyasət, cəmiyyət və şəxsiyyətlə (kimliklə) bağlı məsələlərə toxunur. Bu cür təmsillər Avropanın müxtəlifliyini göstərir və cəmiyyətin daha açıq, hər kəsi əhatə edən bir yanaşma ilə düşünməsinə şərait yaradır.
sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
